Giải thích ý nghĩa của câu thơ “nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ”

Giải chi tiết:

1/ Giới thiệu chung:

- Bằng Việt thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ.

- Ông viết bài thơ "Bếp lửa" vào tuổi 19, đó là năm 1963 khi còn là sinh viên đang học Đại học ở nước ngoài.

- Đoạn thơ là khổ 6, gần cuối bài, bộc lộ những suy ngẫm sâu sắc và tình cảm biết ơn chân thành của người cháu đối với bà.

2/ Phân tích:

- Nhà thơ đã khái quát về cuộc đời bà:

Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa

Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ

Các từ ngữ "lận đận", "mấy nắng mưa" "mấy chục năm rồi" và kết cấu đảo ngữ ở câu đầu đã cho thấy cả cuộc đời bà là vất vả, nhọc nhằn, lam lũ. Chan chứa trong hai câu thơ là tình thương và niềm biết ơn vô hạn của cháu.

- Hình ảnh người bà với vẻ đẹp ân cần, ấm áp, cần mẫn lo toan, chịu thương chịu khó, hết lòng hi sinh vì con vì cháu:

Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm

Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm

Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi

Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui

Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ

+ Bà luôn giữ thói quen thức khuya dậy sớm suốt mấy chục năm trời để nhóm bếp lửa, chăm lo cho con cháu từng bữa ăn. Không chỉ vậy, bà còn "nhóm" lên ngọn lửa tâm hồn cháu để cháu biết yêu thương khoai sắn ngọt bùi, cháu biết vui trước những niềm vui bình dị nhất.

+ Bà không chỉ nhóm bếp lửa bằng đôi bàn tay già nua gầy guộc, mà là  bằng tất cả tấm lòng đôn hậu "ấp iu nồng đượm", nhóm lên ngọn lửa của tình người nồng ấm giữa cuộc đời thiếu thốn.

+ Bà đã nhen nhóm, nuôi dưỡng bao ước mơ hoài bão, khát vọng tuổi thơ.

=> Điệp từ “nhóm”: gợi nhịp bập bùng của bếp lửa và sự bền bỉ của lòng bà.

- Bà tạo nên sự chuyển hóa bất ngờ của bếp lửa: “Ôi kì lạ…”

+ Từ "Ôi" + dấu “!”: sự mãnh liệt của cảm xúc.

+ "Kì lạ": Bếp lửa là biểu hiện của tình bà, là sức mạnh của niềm tin, nghị lực. Bếp lửa thắp sáng tâm hồn cháu, giữ cho cháu một tuổi thơ vẹn nguyên, hạnh phúc.

+ "Thiêng liêng": Bếp lửa là tổ ấm, là cội nguồn gia đình, là cội nguồn quê hương đất nước.

=> Câu thơ cuối cho thấy tình yêu sâu sắc mà cháu dành cho bà và niềm cảm phục của cháu trước cuộc đời và sự cao cả phi thường của bà.

3/ Đánh giá chung:

- Bằng sự kết hợp hài hòa giữa các phương thức tự sự, biểu cảm, miêu tả, hình ảnh vừa chân thực vừa giàu ý nghĩa biểu tượng, nhà thơ đã thể hiện rất chân thành, cảm động về tình cảm bà cháu thiêng liêng, ấm áp. 

- Đồng thời, nhà thơ cũng gửi đến người đọc một thông điệp ý nghĩa: kỉ niệm tuổi thơ luôn tỏa sáng và nâng đỡ con người trên hành trình cuộc sống. Tình cảm gia đình là cơ sở, là cội nguồn cho tinh yêu quê hương, đất nước.

cho đoạn thơ:

Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượmNhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi,Nhóm niềm xôi gạo mới, sẻ chung vui,

Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ...

1.từ "bếp lửa" là từ loại gì?

2. cho 3 câu thơ:

Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi,

Nhóm niềm xôi gạo mới, sẻ chung vui,
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ...

từ "nhóm" trong 3 câu trên là nghĩa gốc hay nghĩa chuyển

3.Từ "ấp iu" nghĩa là gì?

4.Trong câu:Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?

5.Trong 4 từ:ấp iu,lận đận,yêu thương thì từ nào là từ ghép,từ nào là từ láy?

giúp mình vs,mình sắp thi rồi

Cho câu thơ sau:

Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa

Mấy chục năm rồi tới tận bây giờ

Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm

Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm

Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi

Nhóm nồi xôi gạo mới xẻ chung vui

Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ

Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa!

Điệp từ “nhóm” trong đoạn thơ vừa chép là kiểu điệp từ gì? Các từ “nhóm” trong đoạn thơ có ý nghĩa như thế nào?

Cho câu thơ sau:

Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa

Mấy chục năm rồi tới tận bây giờ

Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm

Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm

Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi

Nhóm nồi xôi gạo mới xẻ chung vui

Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ

Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa!

Em hiểu từ “lận đận” trong câu thơ trên như thế nào? Trong bài thơ, hai lần tác giả dùng cụm từ “biết mấy nắng mưa” để nói về cuộc đời của bà. Điều đó có ý nghĩa như thế nào?

Viết đoạn văn khoảng 8 câu phân tích điệp từ “nhóm” trong khổ thơ sau:

   “Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm

   Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi

   Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui

   Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ”

       (Bếp lửa – Bằng Việt)

  • lý thuyết
  • trắc nghiệm
  • hỏi đáp
  • bài tập sgk

Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm

Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi

Nhóm nồi xôi gạo mới sẽ chung vui

Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ

Ôi kì lạ và thiêng liêng- bếp lửa!

Từ nhóm trong câu nào là nghĩa gốc ? Từ nhóm trong câu nào là nghĩa chuyển?

Tìm từ láy trong đoạn thơ trên.

Các câu hỏi tương tự

Câu 1 (2 điểm): Trên cơ sở giải thích nghĩa của từ “nhóm” trong đoạn thơ:Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượmNhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùiNhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vuiNhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏÔi kỳ lạ và thiêng liêng – bếp lửa!(Bếp lửa)Em hãy trình bày một cách ngắn gọn về thành công của Bằng Việt trong việcsử dụng từ nhiều nghĩa.Câu 2 (3 điểm): Giữa một vùng sỏi đá khô cằn, có những loài cây vẫn mọc lên vànở những chùm hoa thật đẹp. Viết một văn bản nghị luận (không quá hai trang giấythi) nêu suy nghĩ của em được gợi ra từ hiện tượng trênCâu 1:Từ “nhóm” trong “nhóm bếp lửa” và “nhóm nồi xôi” có nghĩa là làm cho lửa bắtvào, bén vào chất đốt để cháy lên- Từ “nhóm” trong “nhóm niềm yêu thương” và “nhóm...tâm tình” có nghĩa là bắtđầu gợi lên trong tâm hồn tình yêu thương nồng đượm.Việc sử dụng từ nhiều nghĩa của tác giả đã góp phần:- Làm cho “bếp lửa” không chỉ dừng lại mang ý nghĩa của một hình ảnh thực màtrở thành một hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng...=> “bếp lửa” vừa cụ thể, vừakhái quát trừu tượng.- Làm cho việc làm của người bà trở nên có ý nghĩa lớn lao hơn: bà là người nhómlửa, là người khơi dậy tình cảm yêu thương, khơi dậy ước mơ, khát vọng, tâmtình...=> nâng ý nghĩa của hình ảnh người bà.- Khắc họa đậm nét tình cảm của người cháu đối với bà...Câu 2. Cần đáp ứng được các yêu cầu:+ Giải thích hiện tượng: là hiện tượng có thể bắt gặp trong thiên nhiên, gợi tả sứcchịu đựng, sức sống kỳ diệu của những loài cây vẫn mọc lên và nở những chùmhoa thật đẹp ngay trong một vùng sỏi đá khô cằn (có thể đi từ việc giải thích từngữ: vùng sỏi đá khô cằn chỉ sự khắc nghiệt của môi trường sống; loài cây vẫnmọc lên và nở những chùm hoa thật đẹp: sự thích nghi, sức chịu đựng, sức sống, vẻđẹp).+ Trình bày suy nghĩ: hiện tượng thiên nhiên nói trên gợi suy nghĩ về vẻ đẹp củanhững con người –trong bất cứ hoàn cảnh nghiệt ngã nào vẫn thể hiện nghị lực phi thường, sức chịuđựng và sức sống kỳ diệu nhất. Đối với họ, nhiều khi sự gian khổ, khắc nghiệt củahoàn cảnh lại chính là môi trường để tôi luyện, giúp họ vững vàng hơn trong cuộcsống. Những chùm hoa thật đẹp - những chùm hoa trên đá (thơ Chế Lan Viên),thành công mà họ đạt được thật có giá trị vì nó là kết quả của những cố gắng phithường, sự vươn lên không mệt mỏi. Vẻ đẹp của những cống hiến, những thànhcông mà họ dâng hiến cho cuộc đời lại càng có ý nghĩa hơn, càng rực rỡ hơn…+ Liên hệ với thực tế (trong đời sống và trong văn học) để chứng minh cho cảmnhận, suy nghĩ nói trên.+ Nêu tác dụng, ảnh hưởng, bài học rút ra từ hiện tượng: những con người với vẻđẹp của ý chí, nghị lực luôn là niềm tự hào, ngưỡng mộ của chúng ta, động viên vàthậm chí cảnh tỉnh những ai chưa biết chấp nhận khó khăn, thiếu ý chí vươn lêntrong cuộc sống…Câu 3: Phân tích hình ảnh "người bà" trong bài thơ "Bếp lửa"I. Mở bài - Tác giả, tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác.- Qua việc sáng tạo hình ảnh bếp lửa, nhà thơ đã bày tỏ thái độ kính yêu và biết ơnvô hạn đối vối người bà của mình. Đó là người bà tần tảo, chịu thương chịu khó vàgiàu đức hi sinh.II. Thân bài1. Khái quát: Bếp lửa là bài thơ thành công viết về tình bà cháu. Trên đất nước bạnxa xôi, nhà thơ bất chợt bắt gặp hình ảnh bếp lửa. Đó là bếp lửa thật nhưng cũng cóthể là bếp lửa hiện lên trong trí tưởng tượng. Nghĩ đến bếp lửa, nhà thơ nghĩ về bà.2. Phân tích* Là người chịu thương chịu khó, tần tảo hi sinhTuy giờ đây được sống trong điều kiện vật chất đầy đủ với tiện nghi hiệnđại, nhưng mỗi lần nhớ về bếp lửa, cháu lại nhớ về bà - người bà với cuộc đời biếtbao vất vả, lam lũ.Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.Cụm từ "biết mấy nắng mưa" diễn tả vòng tuần hoàn khép kín của thời gian. Tìnhcảm mà cháu giành cho bà vượt qua thời gian, năm tháng. Hình ảnh "nắng mưa" làẩn dụ đặc sắc cho cuộc đời lận đận lắm đắng cay, cơ cực của bà.Kí ức còn đưa nhà thơ trở về với nạn đói rùng rợn năm 1945. Cái đói chỉ làcái cớ để tác giả gợi nhớ về 1 tuổi thơ nhiều đắng cay cơ cực, thiếu thốn về vật chấtnhưng không thiếu thốn nghĩa tình. Vượt lên trên gian khổ, thiếu thốn, vượt lêntrên cái "đói mòn đói mỏi", với sự chịu thương chịu khó, tần tảo lam lũ, bà đã cùngmọi người vượt qua những năm tháng cơ cực ấy.Trong những năm đói khổ tuổi thơ của tác giả vẫn luôn tươi sáng bởi bênnhà thơ luôn có bà. Nhà thơ luôn nhận được tình yêu thương, sự chăm sóc của bà.Đó là thời gian:Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu ngheBà dạy cháu làm, bà chăm cháu họcBố mẹ đi công tác, cháu sống trong sự yêu thương, đùm bọc, chăm sóc của bà. Bàđã thay con nuôi cháu khôn lớn trưởng thành. Để đến bây giờ mỗi khi nghĩ về bà làcháu nghĩ về 1 cuộc đời tần tảo, chịu nhiều vất vả, lam lũ:Lận đận đời bà biết mấy nắng mưaMấy chục năm rồi đến tận bây giờBà vẫn giữ thói quen dậy sớmBà tần tảo chịu thương chịu khó lặng lẽ hi sinh cả cuộc đời. Suốt đời bà, bà vẫn âmthầm lo cho con cho cháu. Từ láy "lận đận" và cụm từ "nắng mưa" được lặp lại gópphần diễn tả xúc động bản tính chịu thương chịu khó của bà. Nét đẹp phẩm chất ấycủa bà cũng là nét đẹp của người phụ nữ VN truyền thống.* Kiên cường, dũng cảm, có bản lĩnh vững vàng, là chỗ dựa tinh thần cho concháu.Tuy chỉ là một người phụ nữ nông thôn thuần phát, thật thà nhưng ẩn đằngsau nó là sự kiên cường, bản lĩnh vững vàng, là sức sống mãnh liệt, dẻo dai. Bà đãgiúp mọi người trong gia đình vượt qua nạn đói 1945 để đến bây giờ mỗi khi nghịlại cháu vẫn còn thấy sống mũi cay cay. Nhớ về bà, cháu nhỡ về những năm màthực dân Pháp chiếm đóng. Hiện thực đau thương như được tái hiện lên qua từngcâu chữ:Năm giặc đốt nhà cháy tàn cháy rụiHàng xóm bốn bên trở về lầm lụiĐỡ đần bà dựng lại túp lều tranhTrong gian khổ khó khăn, bà vẫn không gục ngã. Bà vẫn "vững lòng" dặn cháu:Mày có viết thư chớ kể này kể nọCứ bảo ở nhà vẫn được bình yênDẫu chiến tranh tàn phá, đau khổ chồng chất cũng không thể thay đổi ý chí, niềmtin của bà. Bà là hiện thân đầy đủ nhất, sinh động nhất cho hậu phương lớn. Bàchính là điểm tựa, chỗ dựa tinh thần cho con cháu:Rồi sớm chiều bếp lửa bà nhenMột ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵnMột ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳngChính bà đã nhóm lên ngọn lửa - ngọn lửa của tình yêu thương, niềm tin bất diệt.Bởi đó là ngọn lửa - trái tim, tình cảm và tâm hồn bà. Bà đã truyền cho cháu nghịlực, niềm tin một cách tự nhiên như người truyền lửa cho thế hệ sau. Một ngọn lửathổi bùng lên mơ ước, khát vọng về ngày mới thanh bình.* Bà đã nhóm lên trong cháu tình yêu thương, mơ ước và khát vọng về tươnglaiTừ thuở ấu thơ, cháu đã được sống trong sự trở che, ôm ấp nâng niu của bà.Cháu đã lớn lên bên bếp lửa ấp iu nồng đượm. Rồi những năm:Mẹ cùng cha công tác bận chưa vềCháu đã sống:Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu ngheBà dạy cháu làm, bà chăm cháu họcCấu trúc song hành góp phần khẳng định vai trò của bà với cuộc đời cháu.Đồng thời còn nói lên tình yêu thương vô bờ mà bà đã dành cho đứa cháu bé bỏng.Không chỉ chăm sóc, nuôi nấng, dạy dỗ cháu khôn lớn trưởng thành mà bà còn làngười nâng đỡ, chắp cánh ước mơ cho cháu. Nếu cơm gạo của bà nuôi lớn cháu vềthể xác thì tình yêu thương của bà nuôi lớn cháu về tinh thần, vể ý chi, nghị lựcniềm tin. Để rồi, mỗi khi nhớ về bà, cháu lại nhớ về hình ảnh:Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượmNhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùiNhóm nồi xôi gạo mới sẽ chung vuiNhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏCũng chính bàn tay bà đã nhóm lên bếp lửa với khoai sắn ngọt bùi, với nồixôi gạo mới làm ấm lòng cháu những ngày đông tháng giá. Và cũng chính là bà đãthổi bùng lên trong cháu ngọn lửa của tình yêu thương, khát vọng và ước mơ. Bàđã trở thành người bạn lớn, chia sẻ tâm tình. Cháu khôn lớn và trưởng thành nhưngày hôm nay phần lớn là nhờ công lao chăm sóc, dạy dỗ của bà. Hình ảnh bà vàbếp lửa đã trở thành kí ức thiêng liêng nâng đỡ cháu trên suốt chặng đường đời.* Đánh giá nâng cao: - Là bài thơ cảm động viết về tình bà cháu- Phải là người yêu bà sâu sắc và mãnh liệt mới có thể tạo nên những dòng thơchân thành, chứa chan tình cảm dành cho bà.3. Kết bài: - Khẳng định giá trị tác phẩm. Liên hệ bản thân.